پیش از وصل‌کردن استعلام خلافی به ناوگان یا بازارگاه: پنج سؤال

اگر ناوگان، اجاره‌ی خودرو یا یک بازارگاه خودرو دارید، استعلام خلافی را باید پیش از اینکه به آن وابسته شوید با یک محدودیت جدی بسنجید: این استعلام کد ملی و موبایل مالک را اجباری می‌خواهد. یعنی فقط وقتی کار می‌کند که مشخصات مالک ثبتی همان پلاک را داشته باشید، نه هر کسی که پشت فرمان است.

این مقاله برای توسعه‌دهنده یا مدیر محصولی است که می‌خواهد سرویس استعلام خلافی خودرو را در محصولش بگذارد و پیش از شروع می‌خواهد بداند کجا کار می‌کند، کجا نمی‌کند و چطور خطاها را مدیریت کند.

سؤال اول: مالک خودرو کیست و آیا اطلاعاتش را دارید

سه ورودی لازم است: پلاک، کد ملی مالک و موبایل مالک. این اطلاعات باید با هم بخوانند؛ یعنی همان فردی که خودرو به نامش ثبت است.

این به چند سناریو تقسیم می‌شود:

• خودرو به نام خود کاربر است. مسیر ساده. فرم از کاربر پلاک و موبایل را می‌پرسد و کد ملی را اگر از پیش دارید، پر می‌کنید.
• خودرو به نام شرکت یا نهاد دیگری است. سرویس ما در ورودی «کد ملی» می‌گیرد؛ پیش از ساختن جریان برای ناوگان شرکتی، با یک نمونهٔ واقعی تست کنید که مالک حقوقی چه ورودی‌ای لازم دارد. ما این را بدون آزمون ادعا نمی‌کنیم.
• خودرو به نام شخص ثالث است (کارمند، خانواده، فروشنده). اگر مالک مشخصاتش را ندهد، استعلام ممکن نیست. یک جریان جمع‌آوری رضایت و اطلاعات مالک لازم دارید.

نتیجه‌ی مهم برای محصول: «استعلام خلافی برای هر پلاکی» را نمی‌توانید به کاربر وعده بدهید. فقط برای خودروهایی که مشخصات مالک را دارید.

سؤال دوم: چه چیزی را چه زمانی می‌خواهید

دو سرویس داریم: مجموع و ریز. انتخاب بر اساس تصمیمی است که محصول با نتیجه می‌گیرد.

برای ناوگان بزرگ، الگوی رایج این است که اول مجموع بگیرید و فقط برای خودروهایی که مبلغ مثبت دارند، ریز بخواهید. این کار هم هزینه را کم می‌کند و هم پاسخ‌های بزرگ را کمتر می‌کند. تفاوت دقیق این دو را در راهنمای مقایسهٔ کلی و جزئیات هم می‌توانید ببینید.

سؤال سوم: ورودی را چطور تمیز کنید

پلاک چهار بخش دارد که ما جداگانه می‌گیریم: دو رقم اول، حرف، سه رقم و کد استان (دو رقم، بین ۱۰ تا ۹۹). فرم شما باید این چهار را جدا بگیرد یا درست تفکیک کند.

نکات پیاده‌سازی:

• حرف پلاک باید از فهرست مجاز باشد. فرم را به‌صورت انتخاب (select) بسازید، نه متن آزاد.
• پاسخ، خود پلاک را هم برمی‌گرداند (گاهی با حروف عربی یا ترتیب متفاوت). برای مقایسه با آنچه فرستاده‌اید، هر دو را یکدست کنید و ترتیب نمایش را به قالب خودتان تبدیل کنید.
• ارقام فارسی را به لاتین تبدیل کنید؛ سرویس این کار را می‌کند ولی در پایگاه داده‌ی خودتان هم یک شکل نگه دارید.

سؤال چهارم: خطاها را چطور مدیریت کنید

سه دسته نتیجه:

موفق. شامل مبلغ صفر. «خلافی ندارد» یک نتیجه‌ی معتبر است و باید به همین شکل نشان داده شود، نه به‌صورت خطا.

ورودی نامعتبر. پلاک، کد ملی یا موبایل درست نیست. به کاربر دقیقاً بگویید کدام فیلد. این حالت هزینه ندارد.

استعلام کامل نشد. خطای موقتی؛ بعداً دوباره. به کاربر چیزی دربارهٔ وضع خودروش نگویید.

اگر در پاسخ‌های «نامعتبر» زیاد می‌بینید، بیشتر از همه مشکل از عدم تطابق موبایل با کد ملی است. موبایل باید به نام همان کد ملی ثبت شده باشد؛ توضیحش در راهنمای چرا استعلام نتیجه نمی‌دهد هست.

سؤال پنجم: داده‌ی شخصی

کد ملی و موبایل داده‌ی حساس‌اند. توصیه‌های من:

• هیچ‌کدام را در لاگ کامل ننویسید؛ ماسک کنید.
• اگر مجبورید کد ملی مالک را ذخیره کنید (برای استعلام‌های تکراری ناوگان)، رمزگذاری کنید و دسترسی را محدود نگه دارید.
• با مالک روشن بگویید این اطلاعات برای چه استفاده می‌شود.

آنچه نباید وعده بدهید

• «همهٔ خلافی‌ها را می‌بینید». مجموعهٔ آنچه برمی‌گردد همان است که در مرجع ثبت شده؛ تأخیر ثبت ممکن است.
• «پرداخت از طریق ما». این سرویس پرداخت نمی‌کند، فقط شناسه‌های پرداخت را می‌دهد.
• «استعلام فوری و همیشگی». پاسخ ممکن است چند ثانیه طول بکشد، و گاهی دوباره‌تلاشی لازم است. طراحی رابط باید حالت انتظار داشته باشد.
• «اعتراض از اینجا». اعتراض از مسیر مرجع انجام می‌شود، نه از این سرویس.

الگوی پیشنهادی برای یک ناوگان

فرض کنید یک شرکت اجاره‌ی خودرو دارید:

1. شب‌ها، برای خودروهایی که مشخصات مالک آماده است، مجموع را بگیرید.
2. برای خودروهایی که مبلغ مثبت دارند، ریز را بگیرید.
3. تخلف‌ها را بر اساس تاریخ به قراردادهای اجاره نسبت بدهید.
4. برای هر راننده فهرست تخلف‌ها را بسازید و صورت‌حساب جداگانه بدهید.
5. نتیجه را با زمان استعلام نگه دارید.

این فقط یک مثال فرضی است و جزئیات به مدل کسب‌وکار شما بستگی دارد.

یک مثال از فرم دریافت مشخصات مالک

برای ناوگانی که مالک ثبتی همهٔ خودروها خودِ شرکت است، می‌توانید یک بار مشخصات مالک را در تنظیمات حساب بگیرید و برای همه‌ی خودروها استفاده کنید. ولی اگر ناوگان ترکیبی است (چند خودرو به نام شرکت، چند خودرو به نام رانندگان)، هر خودرو باید «مالک» خودش را داشته باشد. این یک ستون ساده در جدول خودروها است و اگر از اول نگذارید، بعداً مهاجرت داده‌ها دردسر می‌شود.

استعلام خلافی خودرو را هم فقط وقتی اجرا کنید که این ستون پر باشد. برای خودروهای بدون مشخصات مالک، به‌جای خطا، وضعیت «نیاز به تکمیل اطلاعات مالک» را نشان دهید و تیم عملیات را مطلع کنید.

سنجش هزینه پیش از اتوماسیون

برای ناوگان بزرگ، قبل از ساختن غربالگری شبانه، حساب کنید هر استعلام چقدر هزینه دارد (تعرفه در صفحهٔ تعرفه زنده است) و چند خودرو را چند بار می‌خواهید بررسی کنید. اغلب هفته‌ای یک بار برای بیشتر خودروها کافی است و فقط خودروهای پرتردد را باید بیشتر بررسی کرد. این را با داده‌ی خودتان بسنجید.

خلاصه برای مرور بعدی

پیش از ساختن، یک سؤال را جواب بدهید: آیا مشخصات مالک را برای همه‌ی خودروهایی که می‌خواهید بررسی کنید، دارید؟ اگر بله، جریان ساده است: مجموع برای غربالگری، ریز برای تصمیم، و خطاها را سه‌دسته مدیریت کنید. اگر نه، اول جریان جمع‌آوری اطلاعات مالک را بسازید؛ بدون آن، سرویس برایتان کار نخواهد کرد.